English: README.md
Bu öneri, geleneksel medyada (ulusal kanallar ve sinema) başarıyla uygulanan içerik derecelendirme (Akıllı İşaretler) sisteminin sosyal medya platformlarına entegre edilmesini ve bunun küresel şirketlere yasal bir zorunluluk olarak getirilmesini öngörmektedir. Platformlara yüklenen her içerik, yayımlanmadan önce yapay zekâ tarafından otomatik olarak derecelendirilir. Regülasyonu uygulamayı seçen ülkelerde kullanıcılar platforma girişte resmi kimlik/yaş doğrulaması yapar. Çocuk olduğu tespit edilen kullanıcılar için devletin belirlediği içerik filtreleri otomatik ve kesinlikle zorunlu olarak devreye girer. Yetişkinler ise, ülkelerinde bu regülasyon uygulansın veya uygulanmasın, kendi filtrelerini opsiyonel olarak düzenleyebilir.
Sosyal medya devleri küresel çapta faaliyet gösterdiği için ulusal çabaların ötesinde uluslararası bir iş birliği gerekir. Bu nedenle konunun G7, G20, Birleşmiş Milletler veya benzeri uluslararası platformlarda Türkiye’nin öncülüğünde dünya liderlerinin gündemine taşınması önerilmektedir. Amaç, isteyen her ülkenin kendi mevzuatına göre devreye alabileceği bu altyapının küresel teknoloji şirketlerine (YouTube, Instagram, TikTok vb.) bağlayıcı bir uluslararası regülasyon olarak getirilmesidir.
En akılcı çözüm, çocukları alıştıkları platformlardan koparmak değil, bu mecraları onlar için güvenli ve denetlenebilir hale getirecek regülasyonları hayata geçirmektir.
Geleneksel medyada başarıyla uygulanan içerik derecelendirme (Akıllı İşaretler) sisteminin sosyal medya platformlarına entegre edilmesi ve küresel şirketlere yasal bir zorunluluk olarak getirilmesi. Önerilen regülasyonun temel çerçevesi üç unsurdan oluşur:
flowchart TD
G["Uluslararası iş birliği (G7, G20, BM)"] -->|bağlayıcı regülasyon| P["Platformlar yapay zekâ derecelendirme ve filtreleme altyapısını kurar"]
P --> U["İçerik üreticisi içerik yükler"]
U --> R["Yapay zekâ içeriği yayından önce derecelendirir"]
R --> C{"Kullanıcının ülkesi regülasyonu uyguluyor mu?"}
C -->|Evet| L["Kullanıcı giriş yapar ve resmi kimlikle yaşını doğrular"]
L --> A{"Doğrulanan yaş"}
A -->|Çocuk| S["Devletin belirlediği filtreler otomatik uygulanır (zorunlu)"]
A -->|Yetişkin| F["Tam erişim, isteğe bağlı kişisel etiket filtreleri"]
C -->|Hayır| N["Platform bugünkü gibi çalışır; yetişkinler yine de isteğe bağlı etiket filtresi koyabilir"]
| Katman | Sorumlu | Zorunlu / Opsiyonel |
|---|---|---|
| Yapay zekâ derecelendirme ve filtreleme altyapısının kurulması | Sosyal medya şirketleri | Platformlar için zorunlu (uluslararası regülasyon kapsamında) |
| Regülasyonun ülke içinde uygulanması | Her ülkenin kendi yönetimi | Ülke bazında opsiyonel |
| Girişte kimlik/yaş doğrulaması | Uygulayan ülkelerde platformlar | Uygulayan ülkeden giriş yapan her kullanıcı için zorunlu |
| Çocuklar için devletin belirlediği içerik filtreleri | Doğrulanan yaşa göre otomatik | Zorunlu; kullanıcının veya ebeveynin inisiyatifine bırakılmaz |
| Yetişkinler için kişisel etiket filtreleri | Yetişkin kullanıcılar (ve son kullanıcı olarak ebeveynler) | Opsiyonel; regülasyon olsa da olmasa da sunulur |
| Paydaş | Rol / Fayda |
|---|---|
| Çocuklar | Alıştıkları platformlardaki eğitim içeriklerine erişmeye devam ederken uygunsuz içeriklerden korunurlar ve denetimsiz kanallara yönelmezler |
| Ebeveynler | Son kullanıcı olarak filtreleri kişiselleştirebilir ve opsiyonel kısıtlamalar getirebilirler |
| Yetişkin kullanıcılar | Ulusal regülasyondan bağımsız olarak istemedikleri içerik etiketlerini engelleyebilecekleri kişiselleştirilmiş, opsiyonel bir imkâna sahip olurlar |
| Ülke yönetimleri | Regülasyonu uygulayıp uygulamamayı seçebilir ve filtreleri kendi yasal çerçevelerinde belirleyebilirler |
| Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK), Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı | Regülasyonun ulusal ayağında ilgili uygulayıcı kurumlar |
| Sosyal medya platformları (YouTube, Instagram, TikTok vb.) | Derecelendirme, doğrulama ve filtreleme altyapısını tek bir uluslararası çerçevede kurar ve işletirler |
| Uluslararası platformlar (G7, G20, BM) | Liderlerin ortak ve bağlayıcı bir eylem planında uzlaşacağı zemin |
Genel fayda: Geleceğimizin teminatı olan çocuklar, dijital dünyadan soyutlanmadan internetin tehlikelerinden korunur ve internet güvenli bir eğitim alanına dönüştürülür.
| Risk | Öneride yer alan önlem |
|---|---|
| Tamamen yaş yasağı, çocukları denetimsiz veya tehlikeli alternatif kanallara yönlendirebilir | Çocukları alıştıkları platformlarda tutmak ve bu platformları derecelendirme ve filtreleme ile güvenli hale getirmek |
| Kâr odaklı platformlar altyapıyı gönüllü olarak kurmaz | Altyapının platformlara yasal bir zorunluluk (regülasyon) olarak getirilmesi |
| Ulusal regülasyon tek başına küresel şirketleri bağlamaya yetmez | G7, G20, BM veya benzeri platformlarda bağlayıcı uluslararası regülasyon için ortak hareket |
| Ülkelerin yasal ve kültürel tercihleri farklıdır | Uygulama ülke bazında opsiyoneldir ve filtreler her ülkenin kendi mevzuatına göre belirlenir |
| Çocukların korunması bireysel tercihe bırakılırsa etkisiz kalabilir | Uygulayan ülkelerde girişte kimlik/yaş doğrulaması ve çocuk filtreleri zorunludur, inisiyatife bırakılmaz |
| Yetişkinlerin erişim özgürlüğü | Yetişkinler için filtreleme opsiyonel ve kişiseldir |
Anahtar kelimeler: çocukların çevrimiçi güvenliği, yaş doğrulama, içerik derecelendirme, sosyal medya düzenlemesi, yapay zekâ moderasyonu, dijital politika, uluslararası düzenleme
Bu fikri faydalı bulduysanız yazarın açık çalışmalarını GitHub Sponsors üzerinden destekleyebilirsiniz.
GitHub’da merihilgor’a sponsor olun
İlk olarak Merih İlgör tarafından bir kamu politikası önerisi olarak hazırlanmıştır (Temmuz 2026). Burada açık bir proje fikri olarak yayımlanmaktadır.
Bu çalışma, ticari olmayan kullanım için CC BY-NC-SA 4.0 ile lisanslanmıştır. Bkz. LICENSE. Ticari kullanım için gelir paylaşımı anlaşması gerekir. Bkz. COMMERCIAL-LICENSE.md. Değiştirilmiş sürümler yeni bir fikir olarak satılamaz veya üçüncü kişilere aktarılamaz; patent benzeri haklar saklıdır. Bkz. COMMERCIAL-LICENSE.md.